CHA TRÖÔNG BÖÛU DIEÄP
MOÄT NHAØ TRUYEÀN GIAÙO ÑI VAØO LOØNG NGÖÔØI
Ñöùc Cha G.B. Buøi Tuaàn
baøi giaûng tónh taâm cho caùc linh muïc, tu só
giaùo phaän Long Xuyeân, dòp tónh taâm thaùng 10/1999
Cha Phanxicoâ Tröông Böûu Dieäp laø moät nhaân vaät coâng giaùo raát ñöôïc moä meán.
Ngaøi sinh naêm 1897 taïi Coàn Phöôùc thuoäc giaùo phaän Long Xuyeân, Ngaøi cheát naêm 1946 taïi Taéc Saäy, trong thôøi kyø loän xoän caêng thaúng giöõa caùc löïc löôïng chính trò toân giaùo taïi ñòa phöông. Hieän nay Ngaøi an nghæ taïi nhaø thôø Taéc Saäy thuoäc giaùo phaän Caàn Thô.
Töø nhieàu naêm nay, soá ngöôøi haønh höông ñeán Cha Dieäp laø voâ soá keå. Hoï thuoäc ñuû moïi thaønh phaàn xaõ hoäi, vôùi ñuû moïi maàu saéc taâm linh, ñeán töø ñuû moïi mieàn ñaát nöôùc. Ñaây laø nhöõng cuoäc haønh höông töï phaùt töï nguyeän. Hoï coù chung moät caùi nhìn: Cha Dieäp laø ngöôøi töø taâm, chuyeân cöùu nhaân ñoä theá.
Rieâng toâi, toâi nhìn Cha Dieäp nhö moät nhaø truyeàn giaùo cuûa thôøi taân Phuùc AÂm hoaù. Truyeàn giaùo nôi Ngaøi laø laøm chöùng baèng chính con ngöôøi cuûa mình.
1. Truyeàn giaùo laø laøm chöùng cho tình yeâu cuûa Thieân Chuùa laø Cha thöông xoùt moïi ngöôøi.
Veû ñeïp nhaát nôi Cha Dieäp laø tình yeâu thöông ñoái vôùi ñoaøn chieân noùi rieâng vaø ñoàng baøo xung quanh noùi chung.
Tình yeâu naøy ñöôïc dieãn taû baèng hai maët: Phuïc vuï vaø hy sinh. Phuïc vuï laø ñaùp öùng nhu caàu cuûa daân, caùch rieâng laø thöông caûm, chia seû nhöõng noãi khoå cuûa daân, vaø chæ vaïch cho hoï con ñöôøng daãn tôùi haïnh phuùc thöïc. Hy sinh laø chòu gian khoå cuøng vôùi daân, chòu ñau khoå thay cho daân, gaén boù vôùi daân, hy sinh maïng soáng mình ñeå cöùu daân. Ngaøi phuïc vuï moät caùch töø toán. Ngaøi hy sinh moät caùch khieâm nhöôøng.
Vôùi hai neùt phuïc vuï vaø hy sinh, Cha Dieäp gôïi nhôù laïi hình aûnh ngöôøi ñaày tôù Ñöùc Giave ñöôïc Isaia noùi tieân tri trong Cöïu Öôùc (Isaia ñoaïn 53). Tieân tri goïi ngöôøi ñaày tôù naøy laø ngöôøi ñaày tôù khoå ñau. Ñaày tôù ôû ñaây laø phuïc vuï. Khoå ñau ôû ñaây laø hy sinh thay cho ngöôøi khaùc.
Vôùi hai neùt phuïc vuï vaø hy sinh, Cha Dieäp veõ laïi hình aûnh chính Chuùa Gieâsu. Chuùa Gieâsu laø Ngoâi Hai xuoáng theá, ñeå laøm chöùng cho tình yeâu Thieân Chuùa. Laøm chöùng baèng khieâm toán phuïc vuï, ñem laïi cho nhaân loaïi söï soáng thöïc, vaø laøm chöùng baèng khieâm toán hy sinh maïng soáng mình ñeå cöùu chuoäc nhaân loaïi.
Vôùi hai neùt phuïc vuï vaø hy sinh, Cha Dieäp trôû thaønh hình aûnh gaàn guõi vaø thaân thöông. Ngöôøi ta caûm thaáy Cha gaàn guõi hoï, nhö moät ngöôøi thaân, ngöôøi thöông cuûa hoï. Trong gaàn guõi thaân thöông, Cha giuùp cho hoï tìm ñöôïc hy voïng ñeïp trong nhöõng thöû thaùch, vaø nhìn thaáy söï soáng môùi ñaøng sau caùi cheát. Beân Cha, hoï caûm nhaän thaáy cuoäc soáng laø moät chuoãi daøi nhöõng tieáng goïi yeâu thöông, phuïc vuï vaø hy sinh, cuoäc soáng laø moät haønh trình ñi veà tuyeät ñoái, cuoäc soáng laø moät huyeàn nhieäm chöùa ñöïng bao tieàm naêng röïc saùng. Cha Dieäp khoâng lyù luaän veà Thieân Chuùa laø tình yeâu. Cha chæ laøm chöùng moät caùch soáng ñoäng baèng chính con ngöôøi. Nhöõng ai coù tröïc giaùc laønh maïnh seõ caûm nhaän ñöôïc söï thöïc soáng ñoäng ñoù.
2. Truyeàn giaùo laø laøm chöùng cho tình yeâu cuûa ngöôøi con Hoäi Thaùnh ñòa phöông ñoái vôùi daân toäc.
Söï thöïc laø: Nhöõng ngöôøi ñeán vôùi Cha Dieäp töø tröôùc ñeán nay ña soá laø ngoaøi coâng giaùo. Ngoaøi coâng giaùo coù nghóa laø khoâng coù ñaïo hoaëc coù ñaïo nhöng khoâng phaûi coâng giaùo. Hoï laø moät khoái lôùn ña daïng, gioáng nhö moät maûng cuûa daân soá treân ñaát nöôùc Vieät Nam naøy.
Ñeán beân Cha Dieäp, ñaùm ñoâng ña daïng naøy, tuy vôùi nhieàu khaùc bieät, nhöng hoï ñaõ gaàn laïi vôùi nhau. Toâi coù caûm töôûng laø Cha ñang xaây döïng nhöõng lieân heä toát ñeïp nhaát vôùi moïi haïng ngöôøi, vaø Cha cuõng ñang giuùp cho Hoäi Thaùnh ñòa phöông goùp phaàn höõu hieäu vaøo vieäc thieát laäp nhöõng töông quan toát ñeïp trong xaõ hoäi hoâm nay.
Xaõ hoäi hoâm nay ñang raát caàn nhöõng ngöôøi coù khaû naêng bieán ñoåi nhöõng töông quan chia reõ, hieàm khích, nghi kî thaønh nhöõng töông quan hoøa hôïp, yeâu thöông, tin töôûng. Cha Dieäp ñaõ xuaát hieän nhö moät ngöôøi coù khaû naêng ñoù. Hoaït ñoäng tình thöông cuûa Cha laø moät ñoùng goùp quan troïng vaøo vieäc xaây döïng nhöõng töông quan an hoøa trong daân toäc Vieät Nam. Thaønh coâng vaø ñoäng löïc cuûa vieäc xaây döïng nhöõng lieân ñôùi tình thöông naøy laø do söï Cha thuoäc veà Ñöùc Kitoâ, vaø lieân keát vôùi Ñöùc Kitoâ.
Xaõ hoäi hoâm nay cuõng ñang raát caàn nhöõng ngöôøi coù khaû naêng naâng cao daân toäc leân veà chieàu kích thieâng lieâng vaø trong laõnh vöïc caùc giaù trò tinh thaàn. Cha Dieäp ñang ñöôïc chöùng minh laø ngöôøi coù khaû naêng ñoù. Thaùi ñoä bao dung, khieâm haï cuûa Cha, nhaát laø taám loøng yeâu thöông quaûng ñaïi cuûa Cha ñang khôi daäy töøng trieäu löông taâm xa gaàn. Hoï nghó tôùi Ñaáng maø Cha toân thôø. Hoï nhôù veà Hoäi Thaùnh Ñöùc Kitoâ, maø Cha phuïc vuï. Hoï nhaän ra tình thöông ñaïo Chuùa laø khoâng bieân giôùi, luoân môû roäng ñoùn nhaän moïi ngöôøi.
3. Truyeàn giaùo laø lo laéng cho cuoäc soáng cuûa ñoàng baøo
Cha hieän dieän ñeàu khaép töø phoá phöôøng thaønh thò cho ñeán noâng thoân heûo laùnh. Toâi tìm hieåu taïi sao ñoâng ñaûo ñoàng baøo ñaõ ñoùn Cha Dieäp vaøo cuoäc soáng moät caùch thaân maät nhö theá. Caâu traû lôøi toång hôïp laø: Vì Cha lo cho cuoäc soáng cuûa ñoàng baøo.
Thöïc vaäy, tröôùc aûnh Cha Dieäp, ngöôøi ta noùi vôùi Cha veà ñuû moïi vaán ñeà cuoäc soáng. Hoï noùi moät caùch raát töï nhieân. Vôùi moät caùch naøo ñoù, Cha Dieäp cuõng thaân tình chia seû vôùi hoï veà nhöõng vaán ñeà cuoäc soáng maø hoï quan taâm.
Qua thaùi ñoä cuûa Cha, toâi nhôù laïi hình aûnh ngöôøi muïc töû toát laønh trong Kinh Thaùnh. Tìm caùnh ñoàng naøo coù coû xanh non ñeå chieân aên. Tìm choã naøo coù boùng maùt ñeå chieân naèm nghæ. Tìm doøng soâng naøo coù nöôùc saïch trong ñeå chieân uoáng.
Ngöôøi lo cho cuoäc soáng ñoàng baøo nhö vaäy khoâng chæ caàn coù thieän taâm, thieän chí, maø cuõng caàn coù trình ñoä trí thöùc, kinh nghieäm soáng. Nhaát laø trong thôøi buoåi vaên minh naøy.
Ñieàu ñoäc ñaùo cuûa ngöôøi coù ñöùc tin, khi lo cho cuoäc soáng, laø coøn tìm nuoâi soáng mình baèng Lôøi Chuùa, caàu nguyeän vaø bieát mình. Nhöõng ai tôùi Cha Dieäp, cho duø ñeå xin Ngaøi giuùp ñô caùc chuyeän vaät chaát, cuõng ñeàu caûm thaáy mình phaûi caàu nguyeän, phaûi bieát mình, phaûi höôùng veà Chuùa, ñeå höùa mình seõ coá gaéng neân toát hôn.
Cuoäc soáng hoâm nay ñang coù nhieàu böôùc ñi leân, nhöng cuõng khoâng thieáu nhieàu böôùc ñi xuoáng. Söï xuoáng doác ñaïo ñöùc vaø söï thaønh hình nhöõng giai caáp giaøu ngheøo môùi seõ trôû neân traàm troïng trong vaøi naêm tôùi. Trong moät tình hình nhö theá, neáu truyeàn giaùo daønh nhieàu ñaàu tö cho vieäc naâng cao ñôøi soáng vaät chaát, trí thöùc, maø khoâng quan taâm ñuû ñeán vieäc baûo trì, phaùt trieån neáp soáng luaân lyù vaø coâng bình xaõ hoäi, thì haäu quaû seõ khoâng löôøng ñöôïc.
4. Truyeàn giaùo laø soáng laøm chöùng cho tình yeâu cuûa ngöôøi coù Thaùnh Thaàn Ñöùc Kitoâ ñoái vôùi nhöõng chuyeån bieán lòch söû.
Khi hoûi thaêm nhöõng ngöôøi ñöôïc Cha Dieäp giuùp ñôõ, toâi ñöôïc bieát ñieàu naøy: Moãi ngöôøi ñeàu ñöôïc Cha giuùp. Nhöng giuùp chöøng naøo, khi naøo, caùch naøo, thì moãi ngöôøi nhaän ñöôïc khaùc nhau. Söï kieän ñoù chöùng toû raèng: Cha Dieäp raát nhaïy beùn vôùi caùc tình tieát cuûa con ngöôøi vaø xaõ hoäi. Vaø ñoù chính laø ngheä thuaät truyeàn giaùo.
Moãi thôøi ñieåm coù nhöõng vaán ñeà rieâng cuûa noù. Moãi giai ñoaïn lòch söû coù nhöõng khaùt voïng rieâng cuûa noù. Moãi trình ñoä vaên minh coù nhöõng phong caùch rieâng cuûa noù. Moãi ñòa phöông, moãi ngöôøi coù nhöõng thuaän lôïi vaø nguy cô rieâng cuûa mình. Neáu chuùng ta khoâng naém baét ñöôïc nhöõng ñieåm ñoù, ñeå roài cöù truyeàn giaùo baèng caùch nhai laïi nhöõng vaán ñeà loãi thôøi, vôùi nhöõng gioïng ñieäu loãi thôøi, thì seõ taïo ra cho ñaïo mình moät boä maët aáu tró laïc haäu xaáu xí, khieán ngöôøi ta muoán xa traùnh.
Thaùnh Kinh nhaéc baûo: "Moïi söï ñeàu coù luùc, moïi vieäc ñeàu coù thôøi ôû döôùi baàu trôøi. Thôøi ñeå sinh vaø thôøi ñeå cheát, thôøi ñeå troàng vaø thôøi ñeå nhoå leân, thôøi ñeå gieát cheát vaø thôøi ñeå chöõa laønh, thôøi ñeå phaù vaø thôøi ñeå xaây, ... thôøi ñeå nín thinh vaø thôøi ñeå leân tieáng, thôøi ñeå yeâu vaø thôøi ñeå gheùt, thôøi giaëc giaõ vaø thôøi bình an.
" Lôïi gì maø laøm ñieàu khieán mình chæ toån coâng lao nhoïc... Thieân Chuùa ñaõ laøm moïi söï hôïp thôøi hôïp caûnh" (Giaûng Vieân 3,1-11).
Nhaïy beùn vôùi thôøi ñieåm laø ñieàu Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II ñaõ nhaán maïnh nhö moät ñieàu kieän ñeå truyeàn giaùo. Muoán coù ñieàu ñoù, chuùng ta phaûi trôû neân deã daïy ñoái vôùi Chuùa Thaùnh Thaàn. Ñöùc Thaùnh Cha daïy: "Chuùa Thaùnh Thaàn baûo ñaûm cho söù ñieäp Tin Möøng ñöôïc luoân töôi treû vaø hôïp thôøi, ñeå vieäc rao giaûng khoûi phaûi laëp ñi laëp laïi theo hình thöùc moät caùch nhaøm chaùn vaø cöùng nhaéc. Thaät vaäy, caùc söù giaû Tin Möøng phaûi coi mình laø nhöõng ngöôøi phuïc vuï "Giao öôùc môùi". Khoâng phaûi laø giao öôùc caên cöù treân chöõ vieát, nhöng döïa vaøo Thaàn Khí. Vì chöõ vieát thì gieát cheát, coøn Thaàn Khí môùi ban söï soáng (2Cr 3,6) Ñaây khoâng phaûi laø quaûng baù cho vieäc phuïc vuï theo baûn vaên cuõ cuûa Leà Luaät, maø laø theo tinh thaàn môùi cuûa Thaùnh Thaàn (x. Rm 7,6). Ñoøi hoûi naøy laø moät vaán ñeà soáng coøn cuûa vieäc Taân Phuùc AÂm hoaù" (Ñöùc Gioan Phaoloâ II, Giaùo lyù Naêm Thaùnh 2000, baøi 22).
Cha Phanxicoâ Tröông Böûu Dieäp laø moät nhaø truyeàn giaùo cuûa Taân Phuùc AÂm hoaù. Taân Phuùc AÂm hoùa laø giôùi thieäu Phuùc AÂm vôùi caùch dieãn ñaït môùi, vôùi phöông phaùp môùi, vôùi phong caùch môùi, vôùi cöôøng ñoä môùi, vôùi löûa tin yeâu môùi. AÂm thaàm maø lan roäng thaám saâu. Khieâm toán maø loâi cuoán thuyeát phuïc. Bôûi vì ñöùc tin cuûa Cha ñöôïc phieân dòch ra tình yeâu thöông quaûng ñaïi ñoái vôùi con ngöôøi, phuïc vuï roäng cho con ngöôøi vaø hy sinh cao cho con ngöôøi. Ñoù laø ngoân ngöõ hôïp thôøi, maø ngöôøi Vieät Nam hoâm nay deã hieåu. Ñoù chính laø ngoân ngöõ Tin Möøng, ñöôïc chính Chuùa Gieâsu ñuøng, ñeå giôùi thieäu Thieân Chuùa vaø ñeå ñoåi