Lm. Giuse Ñinh Ñöùc Ñaïo

"Thieân Chuùa noùi vôùi Abram: Ngöôi haõy boû queâ höông xöù sôû cuûa ngöôi, boû queâ cha ñaát toå vaø ñi ñeán nôi Ta seõ chæ cho. Töø ngöôi ta seõ gaày döïng leân moät daân toäc huøng maïnh; Ta seõ chuùc phuùc cho ngöôi vaø laøm cho ngöôi trôû neân danh tieáng vaø ngöôi seõ trôû thaønh aân phuùc. Ta seõ chuùc phuùc cho nhöõng ai chuùc phuùc ngöôi vaø chuùc döõ cho nhöõng ai chuùc döõ ngöôi. Nôi ngöôi moïi gia toäc treân maët ñaát seõ ñöôïc chuùc phuùc. Vaäy Abram ñaõ leân ñöôøng nhö Thieân Chuùa ñaõ truyeàn" (Saùng Theá 12, 1-4).

"Phaàn anh em, anh em laø con chaùu cuûa caùc ngoân söù vaø cuûa giao öôùc maø Thieân Chuùa ñaõ laäp vôùi cha oâng anh em, khi Ngöôøi phaùn vôùi oâng AÙp-ra-ham: Nhôø doøng doõi ngöôi, moïi gia toäc treân maët ñaát seõ ñöôïc chuùc phuùc." (TDCV 3,25)

  "Cuoäc ñôøi cuûa anh cuõng lôùn nhö giaác mô anh aáp uû trong loøng". Nghó vaäy neân toâi baét ñaàu mô vaø toâi mô thaáy khi toâi cheát, ngöôøi ta seõ ghi treân phaàn moä toâi maáy lôøi sau ñaây: "Nhôø ngöôi moïi daân toäc treân traùi ñaát ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa chuùc phuùc" (Saùng Theá 12,4).

1. Mô laøm toát, laøm ñeïp cho ñôøi

Ñoù laø giaác mô cuûa toâi vaø toâi tin raèng ñoù cuõng laø giaác mô cuûa moãi thöøa sai truyeàn giaùo: giaùm muïc, linh muïc, tu só, giaùo lyù vieân hay baát cöù giaùo daân naøo daán thaân trong coâng vieäc phuïc vuï toâng ñoà. Mô öôùc cho cuoäc ñôøi mình ñaâm choài naåy loäc, sinh nhieàu hoa traùi ñeå mang ôn ích cho ñôøi. Vôùi quyeát ñònh ñaùp laïi lôøi môøi goïi cuûa Chuùa trong cuoäc ñôøi taän hieán vaø phuïc vuï toâng ñoà, nhaø thöøa sai truyeàn giaùo noùi leân loøng mong öôùc hieán daâng cuoäc soáng ñeå laøm ñeïp, laøm toát cho ñôøi, "ñeå cho theá giôùi ñöôïc soáng vaø ñöôïc soáng sung maõn" theo göông Chuùa Gieâsu dieãn taû trong saùch Tin Möøng Thaùnh Gioan (Gioan 10,10). Öôùc voïng naøy thaâm saâu vaø maõnh lieät ñeán ñoä ñaõ trôû thaønh nguoàn gôïi höùng cho bao giaùm muïc, linh muïc, tu só vaø giaùo daân trong cuoäc ñôøi toâng ñoà truyeàn giaùo vaø laøm cho hoï trôû neân quaûng ñaïi vaø coù khaû naêng saün saøng chaáp nhaän moïi thöù hy sinh vaø thieáu thoán gaây ra do cuoäc ñôøi toâng ñoà truyeàn giaùo ñeå coù theå phuïc vuï vaø hieán thaân.

Trong dòp tuyeân thaùnh caùc vò Töû Ñaïo cuûa daân toäc Vieät Nam chuùng ta, toâi coù dòp ñoïc laïi lòch söû truyeàn giaùo treân queâ höông ta vaø hoïc laïi cuoäc ñôøi caùc vò thöøa sai truyeàn giaùo vaø caùc Thaùnh Töû Ñaïo. Toâi thaáy caùc vò truyeàn giaùo, ngöôøi Phaùp cuõng nhö ngöôøi Taây Ban Nha, phaàn ñoâng raát treû. Nhöng ñieàu laøm toâi chuù yù nhieàu nhaát khoâng phaûi vì caùc ngaøi coøn treû, nhöng vì caùc ngaøi ñaõ can ñaûm chòu ñöïng ñau khoå maø khoâng bao giôø oaùn hôøn. Coù nhöõng vò tröôùc khi bò baét vaø bò xöû töû, ñaõ bò truïc xuaát, nhöng sau khi bò truïc xuaát caùc ngaøi ñaõ tìm caùch trôû laïi, baát chaáp nguy hieåm tính maïng ñeå giuùp ñôõ, ñeå chia vui xeû buoàn, ñeå yeân uûi vaø khích leä daân chuùng ñeå hoï ñöôïc theâm vöõng maïnh trong ñöùc Tin vaø trong cuoäc soáng. Nôi caùc Ngaøi, lôøi cuûa Chuùa Gieâsu ñöôïc thöïc hieän cuï theå: "Toâi ñeán ñeå hoï ñöôïc soáng vaø ñöôïc soáng sung maõn" (Gioan 10,10). Cuoäc ñôøi toâng ñoà truyeàn giaùo, ngöôøi ñôøi khoù coù theå hieåu ñöôïc, maø coù leõ cuõng khoâng theå tin ñöôïc. Noùi laø boû cha boû meï, saün saøng chaáp nhaän taát caû moïi hy sinh, khoù khaên vaø chæ xin ñöôïc pheùp phuïc vuï ñeå gaày döïng vaø xaây ñaép cuoäc ñôøi daân chuùng, laøm sao coù theå tin ñöôïc? Nghe nhö truyeän hoang ñöôøng! Nhöng ñoù laïi laø söï thaät: söï thaät cuûa cuoäc ñôøi toâng ñoà truyeàn giaùo.

2. Maùng thoâng ôn phuùc Thieân Chuùa

Nhöng neáu muoán noùi cho tôùi taän caên nguyeân ngoïn nguoàn cuûa ñôøi toâng ñoà truyeàn giaùo thì phaûi noùi laø khoâng mô öôùc laøm toát, laøm ñeïp cho theá giôùi, nhöng mô öôùc ñöôïc trôû thaønh maùng thoâng ñeå Thieân Chuùa coù theå laøm toát, laøm ñeïp cho theá giôùi, ñeå Thieân Chuùa coù theå chuùc phuùc cho daân chuùng. "Nhôø ngöôi, moïi daân toäc treân traùi ñaát ñeàu ñöôïc chuùc phuùc; ñöôïc Thieân Chuùa chuùc phuùc". Coát tuûy cuûa cuoäc ñôøi toâng ñoà khoâng heä taïi ôû choã mình coù theå laøm toát laøm ñeïp cho theá giôùi, nhöng laø trôû thaønh duïng cuï ñeå Thieân Chuùa coù theå chuùc phuùc cho nhaân loaïi.

Noùi cho cuøng thì theá giôùi khoâng tìm ôn ích cuûa nhaø thöøa sai truyeàn giaùo, maø tìm ôn laønh cuûa Chuùa Gieâsu; theá giôùi khoâng caàn ñöôïc nhaø thöøa sai truyeàn giaùo chuùc phuùc, nhöng caàn ñöôïc Thieân Chuùa chuùc phuùc. Vì vaäy, söï daán thaân phuïc vuï cuûa nhaø thöøa sai truyeàn giaùo chæ caàn thieát vaø thöïc söï höõu ích neáu laø maùng chuyeån ôn cöùu ñoä cuûa Chuùa; cuoäc ñôøi cuûa nhaø thöøa sai truyeàn giaùo seõ thöïc söï ñem ôn ích cho nhaân loaïi vaø xaây ñaép theá giôùi neáu trôû thaønh moâi giôùi thoâng chuyeån phuùc laønh cuûa Chuùa. Toâi xin chia seû moät suy tö vaø kinh nghieäm soáng cuûa moät vò thöøa sai truyeàn giaùo maø toâi töôûng ñaõ noùi leân khaù roõ raøng yù nghóa vaø nhöõng ñoøi hoûi thieát yeáu cuûa cuoäc ñôøi toâng ñoà truyeàn giaùo. Toâi coù yù noùi ñeán kinh nghieäm cuûa moät vò thöøa sai ngöôøi YÙ, cha Fernando Sozzi, doøng PIME, môùi qua ñôøi sau 50 naêm truyeàn giaùo beân Bangladesh:

"Ngaøy nay ngöôøi ta noùi nhieàu ñeán caùc phöông phaùp muïc vuï môùi vaø ngöôøi ta toå chöùc nhieàu cuoäc hoäi thaûo. Taát caû ñeàu toát vaø caàn thieát. Rieâng toâi thì khoâng tin vaøo caùc phöông phaùp, nhöng vaøo tinh thaàn cuûa ngöôøi toâng ñoà khi duøng caùc phöông phaùp. Beân Bengala toâi ñaõ thöû taát caû caùc phöông phaùp: toâi ñaõ huy ñoäng caùc giaùo lyù vieân; toâi ñaõ boû ra nhieàu thaùng trong naêm ñi thaêm caùc laøng maïc; toâi ñaõ gaûy guitar vaø mandoline; toâi ñaõ toå chöùc caùc hôïp taùc xaõ vaø ngaân haøng tín duïng noâng nghieäp; toâi ñaõ daïy giaùo lyù rieâng töøng caù nhaân hoaëc chung töøng nhoùm; toâi ñaõ toå chöùc vaên ngheä coù tính caùch toân giaùo. Noùi toùm laïi, taát caû caùc phöông phaùp môùi toâi ñaõ thöû caû. Tuy nhieân, neáu muoán thaønh thaät, thì toâi phaûi noùi laø toâi ñaõ caûm thaáy mình thöïc söï laø nhaø thöøa sai truyeàn giaùo vaø toâi ñaõ coù ñöôïc nhöõng cuoäc trôû laïi vaø ñöôïc daân chuùng tín nhieäm, khi toâi caàu nguyeän nhieàu hôn. Dó nhieân, caàn phaûi chuù troïng ñeán caùc phöông phaùp muïc vuï, ñeán thaàn hoïc, nhöng khoâng bao giôø ñöôïc queân söï thöïc caên baûn laø coâng vieäc toâng ñoà truyeàn giaùo khoâng phaûi laø vieäc cuûa chuùng ta, nhöng laø cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn: ngöôøi cöùu vôùt vaø giaûi thoaùt con ngöôøi khoâng phaûi laø chuùng ta, maø laø Chuùa Gieâsu. Daân chuùng, caû nhöõng ngöôøi ngheøo khoâng caàn chuùng ta, khoâng caàn söï giuùp ñôõ cuûa chuùng ta, vaø caùc chöông trình cuûa chuùng ta, maø hoï caàn Chuùa Gieâsu... Ñieàu naøy caàn phaûi chieâm nieäm nhieàu giôø trong caàu nguyeän ñeán ñoä coù theå tìm gaëp ñöôïc Chuùa Gieâsu trong con tim vaø vui möøng ñöôïc gaëp Ngaøi vaø soáng thaân tình vôùi Ngaøi".

Dó nhieân ñieàu ñoù khoâng coù nghóa laø caùc nhaø thöøa sai truyeàn giaùo phaûi boû taát caû caùc hoaït ñoäng vaø coâng vieäc phuïc vuï roài vaøo nhaø thôø ngoài ñoïc kinh suoát ngaøy, nhöng laø caàn phaûi laøm theá naøo ñeå Chuùa Gieâsu coù theå phuïc vuï daân chuùng ñöôïc qua caùc hoaït ñoäng vaø söï phuïc vuï giuùp ñôõ cuûa mình. Toâi troäm nghó ñaây laø vaán ñeà caên baûn cuûa vieäc toâng ñoà truyeàn giaùo. Tröôùc khi ñaët vaán ñeà veà vieäc toâng ñoà, caàn phaûi ñaët vaán ñeà veà ngöôøi toâng ñoà; tröôùc khi ñaët caâu hoûi "phaûi duøng phöông phaùp naøo?", caàn phaûi ñaët caâu hoûi "phaûi hoaït ñoäng vôùi tinh thaàn naøo?" Thöïc ñaây laø vaán ñeà caên baûn. Caùi khaùc bieät naèm nôi tinh thaàn. Moät nhaân vieân cuûa moät cô quan xaõ hoäi hay chính quyeàn vaø moät vò thöøa sai, coù leõ caû hai cuøng laøm moät coâng vieäc vaø cuøng giuùp ñôõ daân chuùng, nhöng giöõa hai ngöôøi coù moät vöïc thaúm ngaên caùch. Ñoù laø vöïc thaúm tinh thaàn.

Hôn nöõa, coù nhieàu ngöôøi beà ngoaøi xem ra chaúng laøm ñöôïc gì höõu ích cho daân chuùng, xaõ hoäi, nhöng trong thöïc teá, coù khi hoï laïi laøm toát, laøm ñeïp cho tha nhaân hôn caû nhöõng ngöôøi hyø huïc hoaït ñoäng vaø ñoå nhieàu moà hoâi nöôùc maét. Trong lòch söû Giaùo Hoäi, coù nhöõng vò thaùnh suoát ñôøi ñau oám beänh taät. Cuoäc ñôøi cuûa caùc ngaøi xem ra voâ duïng. Hôn theá nöõa, chaúng nhöõng caùc ngaøi khoâng laøm ñöôïc gì ñeå giuùp ñôõ tha nhaân, maø nhieàu khi vì beänh naïn, cuoäc ñôøi cuûa caùc ngaøi coøn xem ra laø gaùnh naëng cho tha nhaân (chaúng haïn thaùnh Bernadetta, thaùnh Teresa Haøi Ñoàng...). Nhöng trong thöïc teá, caùc ngaøi ñaõ ñem laïi nhieàu ôn ích cho theá giôùi, coù khi coøn hôn raát nhieàu ngöôøi boân ba ñaây ñoù vaø hì huïc laøm traêm truyeän. Moät laàn nöõa, xin nhaéc laïi laø toâi khoâng coù yù choái boû söï ích lôïi vaø caàn thieát cuûa coâng vieäc phuïc vuï, nhöng coù yù noùi leân ñaâu laø caên baûn cuûa vaán ñeà. Ñoù laø tinh thaàn ñích thöïc phaùt xuaát töø Phuùc AÂm ñeå chieáu soi vaø nuoâi döôõng caùc coâng vieäc laøm cuûa ngöôøi toâng ñoà ñeå nhôø ñoù Chuùa Gieâsu coù theå tìm gaëp ñöôïc con ngöôøi thôøi ñaïi vaø cöùu chuoäc theá giôùi qua cuoäc soáng vaø hoaït ñoäng mình. Vaán ñeà caên baûn khoâng phaûi laø coâng vieäc laøm, nhöng laø tinh thaàn höôùng daãn cuoäc soáng vaø coâng vieäc laøm. Vaø vôùi tinh thaàn ñoù, moãi ngöôøi phaûi soáng vaø haønh ñoäng theo khaû naêng, söùc löïc vaø hoaøn caûnh cuûa rieâng mình theo chöông trình cuûa Chuùa Quan Phoøng.

3. Haønh trình ñaâm hoa traùi

"Nhôø ngöôi taát caû caùc gia toäc treân maët ñaát ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa chuùc phuùc". Ñoù laø cuoäc ñôøi cuûa toå phuï Abram, vaø hy voïng ñoù cuõng seõ laø cuoäc ñôøi cuûa moãi thöøa sai truyeàn giaùo.

Nhôø ñaâu toå phuï Abram ñaõ trôû thaønh phuùc laønh cuûa Thieân Chuùacho moïi daân toäc treân maët ñaát? Caâu traû lôøi goùi gheùm trong caâu saùch Saùng Theá: "Haõy boû cha meï, boû ruoäng vöôøn, boû xöù sôû ñeå ñi tôùi ñaát Ta seõ chæ cho ngöôi". Boû taát caû nhöõng gì laø thaân yeâu, laø ruoät thòt nhaát ñeå ñi. Ñi ñaâu khoâng bieát, chæ bieát laø ñi tôùi nôi Thieân Chuùa seõ chæ. Ñieàu naøy ñöa ñeán hai heä luaän raát quan troïng cho Ahram.

Tröôùc tieân, Abram phaûi boû taát caû vaø khoâng coøn gì baùm víu ngoaøi tieáng Thieân Chuùa, tieáng noäi taâm. Chính vì vaäy maø heä luaän thöù hai khoâng keùm quan troïng laø soáng trong thaùi ñoä laéng nghe trieàn mieân. Laéng nghe Tieáng Huyeàn Nhieäm vaø ñeå cho Tieáng Huyeàn Nhieäm toâi luyeän vaø höôùng daãn cuoäc ñôøi.

Theo nghóa naøy thì cuoäc haønh trình ñôøi toâng ñoà truyeàn giaùo laø cuoäc thanh luyeän ñeå coù ñöôïc söï Töï Do Noäi Taâm. Neáu khoâng coù töï do noäi taâm, ngöôøi ta seõ khoâng nghe thaáy Tieáng Huyeàn Nhieäm, maø chæ nghe thaáy loän xoän muoân tieáng oàn aøo chen laán. Caàn phaûi thanh luyeän cho loøng mình ñöôïc töï do thanh thaûn tröôùc taát caû thuï taïo: danh voïng, tieàn baïc, chöùc vuï, gia ñình, laøng nöôùc, vaên hoùa... Chuùa Gieâsu coøn noùi laø phaûi töø boû chính baûn thaân vaø söï soáng rieâng mình. Neáu ngöôøi toâng ñoà bieát töø boû taát caû, coi taát caû laø töông ñoái thì khoâng maát maùt gì, maø laïi tìm laïi ñöôïc taát caû moät caùch trung thöïc. Chuùng seõ trôû laïi truùng vò trí cuûa chuùng trong con tim cuûa ngöôøi toâng ñoà. Ñoù laø yù nghóa lôøi Chuùa trong saùch Tin Möøng thaùnh Matheâo: "Ai yeâu cha, yeâu meï hôn Thaày, khoâng ñaùng thuoäc veà Thaày... Ai muoán baûo veä maïng soáng mình thì seõ maát soáng; coøn ai thí maïng soáng mình vì Thaày vaø vì Phuùc AÂm, thì laïi ñöôïc soáng" (Mt 10,37-39). Noùi cho cuøng thì vaán ñeà khoâng phaûi do caùc thöïc taïi gaây leân, nhöng taïi con tim cuûa ngöôøi toâng ñoà laøm chuùng thaønh meùo moù. Khoâng phaûi laø caùc thöïc taïi xaáu, nhöng vì con tim cuûa con ngöôøi sa ñoïa.

Chính vì vaäy maø ñôøi soáng thieâng lieâng toâng ñoà thöôøng ñöôïc ví von nhö cuoäc haønh trình tieán vaøo sa maïc. Khaùch löõ haønh muoán baêng qua sa maïc phaûi leân ñöôøng vôùi ít haønh trang. Nhöng roài trong cuoäc haønh trình seõ thaáy laø soá ít haønh trang mang theo vaãn coøn quùa naëng, quaù coàng keành vaø caûn trôû cho cuoäc haønh trình. Vì vaäy, töø töø phaûi vaát boû ñi taát caû nhöõng gì khoâng toái caàn thieát, vaø sau cuøng phaûi vaát taát caû, chæ giöõ laïi moät vaät duy nhaát. Ñoù laø nöôùc. Ñi trong sa maïc, ñieàu caàn thieát duy nhaát laø nöôùc. Coù theå thieáu taát caû, nhöng neáu thieáu nöôùc thì seõ cheát khoâ trong sa maïc.

Neáu ngöôøi toâng ñoà khoâng giöõ ñöôïc töï do noäi taâm vaø coi taát caû laø töông ñoái: gia ñình, xöù sôû, chöùc vò, quyeàn lôïi, cuûa caûi, caùc döï tính, caùc chöông trình, caû chöông trình muïc vuï, thì chuùng seõ trôû thaønh ngaãu töôïng trong con tim, laøm môø aùm taâm trí. Keát quaû laø ngöôøi ñoù seõ khoâng nhìn thaáy gì khaùc hôn laø maáy ngaãu töôïng. Neáu khoâng coù töï do noäi taâm, ngöôøi ta seõ khoâng nghe ñöôïc tieáng Chuùa, maø chæ nghe thaáy chính mình vaø maáy tieáng oàn aøo cuûa caùc ngaãu töôïng. Trong tröôøng hôïp naøy, ngöôøi ta coù theå phaïm muoân vaøn toäi aùc, nhöng thöôøng laø döôùi danh nghóa ñieàu thieän. Trong lòch söû, bieát bao nhieâu laàn ngöôøi ta ñaõ gaây neân cheùm gieát, ñoå naùt, thuø haän nhaân danh töï do, coâng bình, baùc aùi. Ngaøy nay nhieàu ngöôøi leân tieáng beânh vöïc quyeàn lôïi ngöôøi ngheøo, hoaït ñoäng ñeå giaûi phoùng ngöôøi ngheøo, nhöng roài laïi ñi lôïi duïng ngöôøi ngheøo vaø aùp böùc chính nhöõng ngöôøi ngheøo maø hoï muoán giaûi phoùng. Coù ngöôøi muoán phuïc vuï Tin Möøng, muoán cho lôïi ích muïc vuï, roài laïi hieàm thuø xa caùch. Caùc tröôøng hôïp coù khaùc nhau, nhöng vaán ñeà caên baûn chung quy vaãn laø moät. Ñoù laø noäi taâm chöa ñöôïc giaûi thoaùt töï do vì bò khoùi ngaãu töôïng laøm môø maét. Nhö vaäy thì söï töï do noäi taâm muoân vaøn heä troïng.

Soáng nhö vaäy thì ñeán khi cheát, ngöôøi ta coù nhôù hay queân ghi treân moä giaác mô bao naêm aáp uû, cuoäc ñôøi thöøa sai truyeàn giaùo chaéc chaén ñaõ ñem laïi nhieàu ôn ích cho theá giôùi vaø ñaõ trôû thaønh aân phuùc cuûa Thieân Chuùa cho taát caû moïi gia toäc treân maët ñaát: "Nôi ngöôi moïi gia toäc treân maët ñaát seõ ñöôïc chuùc phuùc" (Saùng Theá 12,4).